Baula: Gengið á pýramídalaga líparítfjall Vesturlands

Þegar ekið er norður frá Borgarnesi eftir Hringveginum er eitt kennileiti sem drottnar yfir sjóndeildarhringnum: næstum fullkomin, appelsínugul keila sem rís ein og sér úr dalbotninum. Þetta er Baula, 934 metra hátt líparítfjall sem myndaðist fyrir um 3,4 milljónum ára. Flestir ferðamenn taka af því mynd úr bílnum og halda áfram leiðar sínnar. Færri vita að það er hægt að ganga á fjallið – og að útsýnið af toppnum er hvers einasta skrefs virði upp lausu skriðurnar.

Hvað er Baula?

Baula er lakkólítur (innskotshæð): hvolf úr þykkri og seigri líparítkviku sem þrýstist upp undir yfirborðinu í stað þess að flæða fram sem hraun. Þess vegna er hún svona formfögur og regluleg keila, og þess vegna ljóma hlíðar hennar í ljósbleikum og appelsínugulum tónum í lágri sól. Minni nágranni hennar, Litla-Baula, stendur við hlið hennar, og eru þær tvær oft kallaðar eitt fegursta fjallapar Íslands. Liturinn er ekta líparít, en ekki sjónhverfing – sama bergtegund og prýðir hálendið í Landmannalaugum.

Gangan: Alvöru fjallganga, ekki neinn sunnudagsganga

Hér er mikilvægt að vera raunsær. Gangan hefst Bjarnardalsmegin, en þangað er komist um veg 60, sem beygt er inn á af Hringvegi 1 nálægt fjallinu. Þaðan er þetta stanslaus og brött klifurganga yfir stórgrýti og lausar skriður – engin merkt eða rudd slóð er á efri hluta keilunnar, og undirlagið gefur eftir undir fótum alla leiðina. Gera má ráð fyrir um 3 til 4 tímum fram og til baka, allt eftir líkamlegu formi, enda er gangan stutt en krefjandi og brött fremur en löng.

Þessi ganga er eingöngu fyrir fólk í góðu formi og aðeins í þurru veðri. Lausar skriður þýða hættu á grjóthruni, svo haldið góðu bili á milli fólks í hópnum og gangið alls ekki á fjallið í bleytu eða hálku. Á toppnum er varða og gestabók til að skrifa í. Á björtum degi eru laun erfiðisins stórbrotið útsýni yfir Borgarfjörð, og oft má greina stóru jökla landsins – Snæfellsjökul í vestri, og Langjökul og Eiríksjökul inn til landsins – þó að mistur hylji þá oft, svo gott er að líta á fjarsýnina sem bónus frekar en sjálfsagðan hlut.

Hagnýtar upplýsingar

• Leiðarlýsing: Um 35 mínútna akstur frá The Hvítá Inn; upphaf göngunnar er út frá vegi 60 Bjarnardalsmegin, rétt þar sem beygt er af Hringvegi 1.
• Tími: Um það bil 3–4 tímar fram og til baka – brött og samfelld ganga, alls ekki neinn hægðarleikur.
• Búnaður: Traustir gönguskór með góðum öklastuðningi og göngustafir eru nauðsynlegir í lausu skriðunum; gott er að hafa vindheld lög, vatn og nesti meðferðis.
• Hvenær skal fara: Að sumarlagi, í þurru veðri og góðu skyggni. Sleppið göngunni í rigningu, lágskýjuðu veðri eða ef snjór og ís liggja enn í efri hlíðunum.
• Líkamlegt form: Góð þolgeta og fótfesta er nauðsynleg; hentar ekki ungum börnum eða þeim sem eru óöruggir á lausu undirlagi.

Hvar er best að gista

The Hvítá Inn stendur við bakka Hvítár á Hvítárbakka í Borgarfirði, í um 35 mínútna akstursfjarlægð frá upphafspunkti göngunnar á Baulu – nógu nálægt til að hægt sé að leggja snemma af stað á meðan morgunloftið er kyrrt og skriðurnar þurrar, og snúa svo aftur í herbergi með sérbaðherbergi og fá sér alvöru máltíð eftir krefjandi klifur. Staðsetning hótelsins á ferðaleiðinni um Vesturland gerir það að verkum að Grábrók, Reykholt og fossar Borgarfjarðar eru einnig í þægilegu akstursfæri. Bókaðu beint á Ourhotels.is til að fá besta verðið.

Mynd: Kvaale á Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.