Sjóminjasafnið Ósvör: Torfverbúð frosin í tíma á 19. öld

Verstöð endurreist úr rústum

Sjóminjasafnið Ósvör stendur við opna ströndina rétt utan við Bolungarvík, á nyrsta nesi Vestfjarða. Safnið var opnað árið 1988 og er byggt á rústum gamallar verstöðvar. Þar er dregin upp ljóslifandi mynd af því hvernig lífið gekk fyrir sig í þorskveiðistöð áður en vélbátar komu til sögunnar við þessar strendur. Húsin eru hlaðin úr grjóti og torfi, lágreist og rúnnuð til að standast vindinn, með torfþaki úr sama fleti og klæðir hlíðarnar í kring.

Það sem fyrir augu ber

Svæðið er lítið en þar kennir margra grasa: verbúð þar sem sjómenn sváfu í þröngum hvílum á milli róðra, salthús til að verka aflann og hjallur til að herða fisk og gera harðfisk. Fyrir utan stendur Ölver, eftirlíking af róðrarbáti úr timbri af þeirri gerð sem róið var á til fiskveiða löngu áður en vélar komu til sögunnar. Á sumrin tekur leiðsögumaður á móti gestum, klæddur í hefðbundinn íslenskan sjóklæðnað — í skinnklæðum og öllu tilheyrandi — og útskýrir hvernig daglegt líf gekk fyrir sig í verstöðinni.

Sagan á bak við húsin

Ósvör segir mun harðneskjulegri sögu en fallegu torfþökin gefa til kynna. Áður en vélbátar komu til sögunnar réru sjómenn til sjós á opnum skipum frá verstöðvum sem þessari í nánast hvernig veðri sem var, því hver misstur dagur þýddi tekjuleysi. Vetrarnir voru langir, fjörðurinn ófyrirsjáanlegur og mannskaðar algengir við þessa strönd. Sýningargripir safnsins — verbúðin, verkfærin og skreiðartrönurnar — endurspegla þessa daglegu lífsbaráttu fremur en að vera einber augnayndi.

Tilvalið er að sameina heimsókn í Ósvör og ferð á Bolafjall, en þangað liggur brattur vegur upp á hásléttuna ofan við Bolungarvík. Þaðan er stórfenglegt útsýni yfir fjörðinn og út á opið haf — fullkominn endapunktur eftir að hafa kynnst verstöðinni sem stendur við sama haf hér að neðan.

• Leiðarlýsing: um 15 km (u.þ.b. 15 mínútna akstur) frá Ísafirði um veg 61
• Tími: áætlið 30-45 mínútur í safnið, lengur ef ferðin er sameinuð Bolafjall
• Opnunartími: jafnan aðeins opið yfir sumartímann og þá er leiðsögumaður á staðnum; gott er að athuga opnunartíma áður en lagt er af stað, þar sem safnið er aðeins opnað eftir samkomulagi utan sumartíma
• Fatnaður: hlý og vindheld föt — svæðið er berskjaldað og engin kynding er í húsunum, jafnvel að sumarlagi
• Tilvalið að sameina við: útsýnispallinn á Bolafjall og Bolungarvík sjálfa

Hvar skal gista

Með því að gista á Ísafjörður Inn ertu í stærsta bæ Vestfjarða, í um 15 mínútna fjarlægð frá Ósvör og Bolungarvík. Það gerir heimsókn á safnið og Bolafjall að auðveldri hálfs dags ferð án þess að þurfa að pakka saman og flytja þig um set. Bókaðu beint á Ourhotels.is til að fá besta verðið.

Mynd: Barry Marsh via Wikimedia Commons, í almannaeigu.