Hraunhellirinn Surtshellir: Ósnortni og gjaldfrjálsi hellirinn sem þú skoðar á eigin vegum
Flestir af þekktustu hellum Íslands bjóða upp á miðasölu, öryggishjálma og leiðsögn. Því er ekki að heilsa í Surtshelli. Hann liggur opinn í Hallmundarhrauni á Vesturlandi, það kostar ekkert inn og hann er algjörlega ósnortinn – engin lýsing, engir göngupallar, engin handrið og enginn sem fylgist með þér. Ef þig langar í ósvikna neðanjarðarlandkönnun á eigin forsendum, þá er þetta staðurinn til að stefna bílnum á.
Af hverju Surtshellir frekar en hellarnir með miðasöluna?
Víðgelmir, þar sem selt er inn og er aðeins í nokkurra kílómetra fjarlægð í sama hrauni, er fágaðri kosturinn: þar eru göngupallar, lýsing og leiðsögumaður. Surtshellir er andstæða þess. Hann er einn lengsti hraunhellir Íslands – sjálf hraunrásin er um 1,5 til 2 km löng, og ásamt Stefánshelli við hliðina teygir hellakerfið sig yfir um 3,5 km. Hann var lengi vel talinn lengsti þekkti hraunhellir í heimi. Hellirinn dregur nafn sitt af Surti, eldjötni úr norrænni goðafræði sem spáð er að muni brenna heiminn í ragnarökum – viðeigandi nafn á helli sem varð til í eldgosi í kringum landnám Íslands.
Hvernig er umhorfs inni í hellinum?
Þar er enginn stígur. Gólfið er úr lausu, óreglulegu hraungrýti og hrundum loftblokkum, svo það þarf að gæta að hverju skrefi – á þessum slóðum þarf að fara hægt yfir og gæta þess að hafa þrjá snertipunkta á torfærum köflum. Þegar inn fyrir opið er komið hverfur dagsbirtan fljótt, og innar í hellinum er kolbikasvart. Lægsti og vestasti salurinn kallast Íshellir, en þar er gólfið þakið varanlegri íshellu og fallegar ísmyndanir verða til. Taktu með þér ennisljós með góðri rafhlöðu og helst aukaljós – vasaljósið í símanum dugar skammt í svona löngum og dimmum helli.
Leiðin þangað og búnaður
Ekið er af vegi 518 (sama leið og að Víðgelmi) og inn á F-veginn F578. Síðasti spölurinn, um 8 km, er grófur malarvegur; fjórhóladrifinn bíll (4×4) er skynsamlegasti kosturinn, og mörg bílaleigufyrirtæki banna akstur á þessum vegi á tvíhjóladrifnum bílum. Vegurinn er lokaður á veturna, svo þetta er ferð sem hentar aðeins yfir hlýrri mánuðina. Gættu þess að vera með allt til alls, því það er enga þjónustu eða aðstöðu að finna við hellinn.
- Leiðin þangað: Vegur 518 og svo F578; síðustu ~8 kílómetrarnir eru grófur malarvegur sem krefst fjórhóladrifs. Kannaðu reglur bílaleigunnar varðandi F-vegi áður en lagt er af stað.
- Tími: Áætlaðu um 1,5 til 2 tíma við hellinn til að skoða hann á öruggum hraða, auk akstursins fram og til baka.
- Búnaður: Ennisljós og aukaljós, sterkir gönguskór með ökklastuðningi, hanskar, hlý föt í lögum og vatn.
- Tímasetning: Aðeins að sumarlagi – F-vegurinn lokar á veturna. Farðu í dagsbirtu svo auðveldara sé að keyra malarveginn til baka.
Sýndu staðnum virðingu: þarna er enginn leiðsögumaður til að leita til og ekkert farsímasamband til að treysta á. Láttu því vita af ferðum þínum, gættu hvar þú stígur og snúðu við ef aðstæður leyfa ekki eða ef þú treystir þér ekki lengra.
Hvar skal gista
Tilvalið er að hafa bækistöðvar á Hvítá Trucks, sem eru breyttir leiðangursbílar á bökkum Hvítár við Hvítárbakka í Borgarfirði. Þar ertu strax kominn inn á svæði hrauna og fossa á Vesturlandi, í stuttri ökufjarlægð frá afleggjaranum á veg 518 í átt að Hallmundarhrauni – svo þú getur lagt snemma af stað á malarveginn að Surtshelli og verið kominn aftur í alvöru ævintýrabækistöð að kvöldi til. Bókaðu beint á Ourhotels.is til að fá besta verðið.
Mynd: Christoph Strässler af Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.