Jaskinia lawowa Surtshellir: Dzika, bezpłatna jaskinia, którą eksplorujesz na własną rękę

Większość słynnych islandzkich jaskiń kojarzy się z budką z biletami, kaskiem ochronnym i przewodnikiem. Z Surtshellir jest zupełnie inaczej. Leży otwarta na polu lawowym Hallmundarhraun w zachodniej Islandii, wstęp do niej jest bezpłatny, a samo miejsce pozostało całkowicie dzikie – nie ma tu oświetlenia, pomostów, barier ani nikogo, kto kontrolowałby odwiedzających. Jeśli marzy Wam się surowa, podziemna eksploracja na własnych warunkach, to właśnie tam powinniście skierować swoje auto.

Dlaczego Surtshellir, a nie jaskinie z biletami?

Biletowana jaskinia Víðgelmir, oddalona o zaledwie kilka kilometrów na tym samym polu lawowym, to ta bardziej „ugładzona” opcja: są tu drewniane pomosty, światła i przewodnik. Surtshellir to jej całkowite przeciwieństwo. To jeden z najdłuższych tuneli lawowych na Islandii – sam korytarz ma około 1,5 do 2 km długości, a po połączeniu z sąsiednią Stefánshellir cały system rozciąga się na około 3,5 km. Przez długi czas był to najdłuższy znany tunel lawowy na świecie. Nazwa jaskini pochodzi od imienia Surtr – ognistego olbrzyma z mitologii nordyckiej, który według przepowiedni ma spalić świat podczas zmierzchu bogów. To idealna nazwa dla tunelu wydrążonego przez erupcję lawy datowaną na czasy zasiedlania Islandii.

Jak to wygląda w środku?

Nie ma tu żadnej ścieżki. Podłoże tworzy luźny, chaotyczny rumosz lawowy i bloki skalne, które odpadły ze stropu, dlatego każdy krok wymaga skupienia. To miejsce, w którym trzeba poruszać się powoli, a w trudniejszych momentach zachować trzy punkty podparcia. Tuż za wejściem światło szybko zanika, a w głębi panują absolutne, nieprzeniknione ciemności. Najniższa, wysunięta najbardziej na zachód komora nosi nazwę Íshellir, czyli „Lodowa Jaskinia” – jej dno pokrywa stała pokrywa lodowa, na której tworzą się malownicze formacje lodowe. Koniecznie zabierzcie ze sobą czołówkę z dobrą baterią i najlepiej zapasowe źródło światła – latarka w telefonie to zdecydowanie za mało na tak długi i ciemny tunel.

Dojazd i co ze sobą zabrać

Dojazd prowadzi drogą nr 518 (tą samą, co do Víðgelmir), a następnie drogą górską F578. Ostatni odcinek o długości około 8 km to wyboisty szuter; auto z napędem 4×4 to jedyny rozsądny wybór, a wiele wypożyczalni zabrania wjazdu na tę drogę samochodami z napędem na jedną oś. Zimą droga jest zamknięta, więc jest to wyprawa na cieplejsze miesiące. Bądźcie w pełni samowystarczalni, ponieważ przy jaskini nie ma absolutnie żadnej infrastruktury.

• Dojazd: Droga 518, a następnie F578; ostatnie ok. 8 km to wyboisty szuter wymagający napędu 4×4. Najpierw sprawdźcie zasady Waszej wypożyczalni dotyczące dróg typu F.
• Czas trwania: Zaplanujcie około 1,5 do 2 godzin na bezpieczną eksplorację jaskini, plus czas na dojazd i powrót.
• Co zabrać: Czołówkę oraz zapasowe źródło światła, solidne buty za kostkę, rękawiczki, ciepłe warstwy ubrań i wodę.
• Kiedy jechać: Tylko latem – droga F jest zamykana na zimę. Wybierzcie się tam przy świetle dziennym, aby powrotna jazda po szutrze była bezproblemowa.

Potraktujcie to miejsce z szacunkiem: nie ma tu przewodnika, do którego można się zwrócić, ani zasięgu telefonu, na którym można by polegać. Poinformujcie kogoś o swoich planach, patrzcie pod nogi i zawróćcie, jeśli warunki lub Wasza pewność siebie zaczną słabnąć.

Gdzie się zatrzymać

Waszą bazą wypadową może stać się Hvítá Trucks – przerobione ciężarówki ekspedycyjne stojące nad brzegiem rzeki Hvítá w Hvítárbakki w Borgarfjörður. To doskonały punkt startowy w krainie lawy i wodospadów zachodniej Islandii, położony zaledwie krótki przejazd od zjazdu na drogę 518 w kierunku Hallmundarhraun. Dzięki temu możecie wyruszyć wcześnie rano na szutrowy szlak do Surtshellir i wrócić wieczorem do prawdziwej bazy poszukiwaczy przygód. Zarezerwujcie nocleg bezpośrednio na Ourhotels.is, aby uzyskać najlepszą cenę.

Photo: Christoph Strässler via Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.