Tangagata: Elsta gata Ísafjarðar og timburhús hennar
Elstu timburhús Íslands á einni sandeyri
Ísafjörður, stærsti bærinn á Vestfjörðum og helsta þjónustumiðstöð fjórðungsins, stendur á Eyrinni, sandeyri sem teygir sig út í Skutulsfjörð. Á þessari flötu eyri byggðist elsti hluti bæjarins upp, og það er einstaklega auðvelt að ganga þangað frá miðbænum – enginn bíll, enginn strætó, bara góðir skór og um það bil klukkutími aflögu. Aðdráttaraflið er arkitektúrinn: þyrping timburhúsa frá 18. og 19. öld sem standa þétt saman við nokkrar þröngar götur. Þetta er óvenju þétt og gömul byggð á íslenskan mælikvarða, en hér á landi brunnu flest timburhús, fúnuðu eða viku fyrir nýjum byggingum fyrir löngu.
Tangagata og gamla timburhúsabyggðin
Tangagata er sjálft hryggjarstykkið í götukerfi gamla bæjarins. Við götuna standa burstsett, bárujárnsklædd timburhús, flest frá lokum 19. aldar og upphafi þeirrar 20. Mörg þeirra eru máluð í dæmigerðum litum þessa tíma – rauðbrúnum eða bláum með hvítum gluggakörmum – og á sumum má enn sjá byggingarárið fyrir ofan útidyrnar. Þetta var blómatími Ísafjarðar, þegar bærinn var á meðal þeirra stærstu á landinu þökk sé síldar- og fiskveiðum. Húsin við Tangagötu og hliðargötur hennar voru byggð af kaupmönnum og skipstjórum sem höfðu efni á alvöru timburhúsum frekar en torfbæjum.
Neðstikaupstaður: Verslunarstaður frá 18. öld
Í stuttri göngufjarlægð frá Tangagötu, niður við sjóinn, er Neðstikaupstaður – gamli danski verslunarstaðurinn og elsta varðveitta þyrping bindingsverkshúsa á Íslandi. Krambúðin er frá 1757, Faktorshúsið frá 1765 og Turnhúsið frá 1784–85. Tjöruhúsið, byggt árið 1781, hýsir nú veitingastað. Í Turnhúsinu er í dag Byggðasafn Vestfjarða, og það er tilvalið að kíkja þangað inn í göngunni. Sýningar safnsins um sjósókn og skipasmíðar útskýra hvers vegna þessi tiltekna höfn, umfram aðra staði á Vestfjörðum, varð að verslunarbæ á sínum tíma.
- Leiðin þangað: Bæði Neðstikaupstaður og Tangagata eru í um 10-15 mínútna göngufjarlægð frá miðbænum og höfninni.
- Tímalengd: Um það bil 45-60 mínútur fyrir rólegan hring um bæði svæðin, en lengur ef staldrað er við á safninu.
- Gott að taka með: Góða skó fyrir ójöfn undirlög og vindheldan fatnað, þar sem eyrin er berskjölduð fyrir firðinum.
- Tímasetning: Dagsbirtan hentar best til að skoða húsin að utan; gott er að athuga opnunartíma Byggðasafns Vestfjarða áður en lagt er af stað ef áhugi er á að skoða Turnhúsið að innan.
- Kostnaður: Ókeypis er að ganga um svæðið og skoða húsin að utan.
Hvar er best að gista
Ísafjörður Inn er staðsett í miðbænum við Sundstræti, svo nálægt Tangagötu og Neðstakaupstað að auðvelt er að rölta beint út um dyrnar og skoða gamla bæinn án þess að þurfa bíl. Bókaðu beint á Ourhotels.is til að fá besta fáanlega verðið.
Mynd: Christian Bickel (Fingalo) í gegnum Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0 DE.