Sint-jakobsschelpen & blauwe mosselen uit de Breiðafjörður: De schelpdieren van de baai van Stykkishólmur

Een baai gemaakt voor schelpdieren

Breiðafjörður is een grote, ondiepe baai aan de westkust van IJsland, bezaaid met bijna 3.000 eilanden, eilandjes en scheren — lokaal bekend als de “Duizend-eilandenbaai” omdat het exacte aantal verschuift met het getij. De baai beslaat ongeveer de helft van het IJslandse getijdengebied en meer dan een derde van de kustlijn. Het water is ongewoon ondiep voor een IJslands fjord en het verschil tussen eb en vloed kan hier oplopen tot wel zes meter, een van de grootste getijdenverschillen van het land. Die combinatie — een ondiepe zeebodem, een enorm getijdengebied en een sterke stroming — zorgt ervoor dat voedingsstoffen constant door het water worden gemengd. Dit is precies de omgeving waarin schelpdieren gedijen.

De jaren van de sint-jakobsschelp

Stykkishólmur, gelegen op een klein schiereiland aan de zuidoever van de Breiðafjörður, groeide uit tot het visserij- en handelscentrum van de baai, en decennialang draaide dat vooral om sint-jakobsschelpen. De visserij op de IJslandse mantelschelp (hörpudiskur) in Breiðafjörður begon in 1970, en de baai groeide uit tot het belangrijkste vangstgebied van het land, met een totale vangst van zo’n 254.000 ton voordat de visserij in 2003 werd gesloten. Het bestand nam al sinds het begin van de jaren 80 af, en een snellere daling vanaf het einde van de jaren 90 — veroorzaakt door een lage aanwas, een parasitaire infectie die bekendstaat als “grijs vlees” en het opwarmen van het bodemwater — dwong tot sluiting. Sinds 2020 is er weer een kleine, streng gereguleerde commerciële visserij actief, maar metingen van de biomassa laten nog steeds historische dieptepunten zien. De hörpudiskur van vandaag is dan ook een product op veel kleinere schaal dan vroeger.

Mosselen: de dagelijkse oogst

Terwijl de bestanden van de mantelschelp het moeilijk hadden, zijn de blauwe mosselen nooit weggeweest. Ze groeien in dichte banken in de getijdengebieden van Breiðafjörður, vastgeklampt aan rotsen en scheren die twee keer per dag droogvallen en weer onderlopen door het indrukwekkende getijdenverschil. Voor mosselen heb je geen boot en sleepnet nodig zoals voor mantelschelpen — je kunt ze bij eb gewoon met de hand rapen. Mede hierdoor zijn ze altijd een stabiele lokale voedselbron gebleven, zelfs toen de visserij op mantelschelpen periodes van bloei, neergang en gedeeltelijk herstel doormaakte. Restaurants in en rond Stykkishólmur en op het schiereiland Snæfellsnes serveren mosselen uit Breiðafjörður wanneer ze beschikbaar zijn, meestal eenvoudig gestoomd zodat de pure smaak van de baai optimaal tot zijn recht komt.

De baai zien en proeven

• Bereikbaarheid: Stykkishólmur ligt op ongeveer 2,5 uur rijden (circa 170 km) van Reykjavík via Route 1 en Route 54
• De beste manier om de eilanden te zien: een boottocht met gids door Breiðafjörður vanuit de haven van Stykkishólmur. Deze duurt meestal 2 tot 3 uur en is vaak inclusief een stop om een net met schelpdieren op te halen om deze direct aan boord te proeven
• Wat mee te nemen: warme, winddichte kleding, zelfs in de zomer — de baai is open en op het dek van de boot kan het flink waaien
• Periode: boottochten worden over het algemeen aangeboden van het late voorjaar tot de zomer en het vroege najaar, afhankelijk van het weer en het getij
• Op de menukaart: de blauwe mosselen uit Breiðafjörður zijn het meest constant verkrijgbaar; sint-jakobsschelpen staan vanwege de beperkte visserij slechts af en toe op het menu

Overnachten

Het Stykkishólmur Inn ligt in het historische, wandelvriendelijke centrum van Stykkishólmur, op korte loopafstand van de haven. Hier vertrekken de boottochten over Breiðafjörður en komt de dagvangst van mosselen en mantelschelpen als eerste aan land. Boek rechtstreeks via Ourhotels.is voor het beste tarief.

Foto: Rob Oo via Wikimedia Commons, CC BY 2.0.